“không chấp tướng” nghĩa là gì

“Không chấp tướng” (不着相 ~ không quan tâm đến vẻ bề ngoài).

Đây là một cái bát. Khi bạn dùng nó để đựng cơm, nó chính là bát cơm. Khi bạn dùng nó để đựng chìa khóa, nó trở thành hộp đựng đồ. Khi bạn đặt nó lên kệ làm vật trưng bày, nó lại trở thành đồ trang trí.

Thật ra, bản thân cái bát này chẳng phải là thứ gì cố định cả. Đây gọi là “tính không”. Còn bạn dùng nó để làm gì thì nó có công dụng tương ứng với việc đó, đây gọi là diệu dụng/ công dụng.

Nếu bạn cứ khăng khăng cho rằng nó chỉ là một cái bát ăn cơm, thì đó gọi là “chấp tướng”. Vì chuyện này mà bạn tranh cãi đủ điều với người khác, cố cãi cho bằng được, đó là do sự cố chấp trong lòng bạn. Nếu bạn tranh cãi đến mức nổi nóng, rồi ch–ửi bới lẫn nhau với người khác, thì đó gọi là “sinh phiền não”. Cuối cùng, bạn nảy sinh ác cảm với người ấy, đó gọi là “thành kiến”.

Cuối cùng, bạn hiểu ra rằng trên đời này, vốn dĩ chẳng có ai khác cả, chỉ có tâm của chính bạn. Khi bạn còn ở đó, thế giới của bạn vẫn tồn tại. Khi bạn rời đi, thế giới mà bạn nhìn thấy cũng biến mất. Những con người ấy, những vướng bận ấy, những cuộc tranh cãi ấy, những sự kiểm soát ấy, chẳng qua đều là những cuộc xung đột giữa nội tâm bạn với chính mình mà thôi.

Thế là bạn lại hiểu ra một câu nói: Vốn dĩ chẳng có gì cả, bụi trần biết bám vào đâu?

Thành bát gọi là “có”, phần rỗng bên trong bát gọi là “không”. Chính nhờ có khoảng trống bên trong mà thành bát mới tạo nên công dụng của một cái bát. Cái “có” làm nên cái “không”, đồng thời cái “không” cũng làm nên cái “có”. Có và không đều quan trọng như nhau. Đây gọi là “có và không nương vào nhau mà sinh ra”.

Nếu trong lòng bạn đã chất đầy những thứ thuộc về cái “có”, thì cái “không” từ bên ngoài sẽ chẳng thể đi vào. Bạn cầm một chiếc bát đã đầy tràn mà vẫn muốn đổ thêm thứ gì vào, cuối cùng tất nhiên sẽ tràn ra ngoài. Quá theo đuổi sự hoàn hảo đôi khi lại khiến mọi thứ mất cân bằng.

Đây chính là lẽ đầy quá thì sẽ hao tổn. “Bạn chấp niệm vào những gì đã có trong lòng thì sẽ đánh mất khoảng trống dành cho những điều bên ngoài.”

Bạn trong mắt mình không phải là con người thật của bạn, bạn trong mắt người khác cũng không phải là con người thật của bạn; người khác trong mắt bạn mới chính là con người thật của bạn.

Vạn pháp đều do tâm tạo, mọi hình tướng đều sinh ra từ tâm. Có phải cái bát hay không đều do chính tâm bạn quyết định. Nếu đây là một cái bát của Hermès, bạn sẽ cảm thấy nó sang trọng, quý phái; nhưng nếu nó được bày bán ở một sạp hàng ngoài chợ, bạn lại thấy nó rẻ tiền. Đây chính là pháp chấp.

Cái bát này là của tôi thì tôi thấy quý trọng, còn là của người khác thì tôi lại chẳng mấy quan tâm. Đây chính là chấp ngã.